حوزه فناوري اطلاعات

ارزيابي اينترانت سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي و نفش آن در اشتراك دانش 

ارزیابی نرم افزارهای کتابخانه دیجیتالی ایران و انتخاب نرم افزار مناسب برای کتابخانه دیجیتالی سازمان 
وب سنجی و ارزيابي رابط كاربر در وب سايت سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي و سایت موزه های آستان قدس رضوی 
ارزيابي خدمات تحويل مدرك در وب سايت سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي از ديدگاه كاربران 

ارزيابي خدمات مرجع الكترونيكي در وب سايت سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي از ديدگاه كاربران


حوزه اداره كتابخانه عمومي


. بررسی پراکندگی موضوعی کتابهای مرجع موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و میزان استفاده از آن.
کتابخانه عمومی به دلیل زیر پوشش داشتن عموم طبقات و گروه های اجتماعی و رو به رو شدن با خواست ها و نیازهای گوناگون نسبت به دیگر انواع کتابخانه ها مسئولیتی سنگین تر و محدوده ای گسترده تر دارند. از عوامل موثر بر انجام بهینه وظایف کتابخانه های عمومی، مجموعه گردآوری شده در این کتابخانه ها است. كتابهاي مرجع از جمله منابع موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است که نقش آنها در کمک به پژوهشگران، نویسندگان و اعضای تالار محققان بسیار چشمگیر می باشد و نیز با توجه به چشم انداز سازمان (غني ترين، فعال ترين و پوياترين مركز كتابخانه اي و آرشيوي جهان اسلام) بررسی كتابهاي مرجع بر حسب میزان استفاده، که یکی از شاخص های مهم و بازدهی مجموعه می باشد، از وظایف اساسی کتابداران محسوب می شود. از این رو هدف از این تحقیق بررسی پراکندگی موضوعی كتابهاي مرجع موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و میزان استفاده از آن می باشد، تا از این رهگذر حوزه های موضوعی که نیاز به تقویت و تکمیل مجموعه از طرق مختلف دارند شناسایی شوند؛ سپس میزان استفاده از آنها در هر یک از رده های موضوعی مورد بررسی قرار می گیرد. این پژوهش در نظر دارد در پایان به این سوالات پاسخ بگوید.
1- پراکندگی كتابهاي مرجع در هر یک از رده های موضوعی چگونه است؟
2- میانگین استفاده از كتابهاي مرجع در هر یک از رده های موضوعی چقدر است؟
3- چند در صد از كتابهاي مرجع در دوره مورد بررسی (یکساله) استفاده نشده است؟
4- آیا تفاوت معناداری بین میانگین استفاده از كتابهاي مرجع در رده های موضوعی مختلف وجود دارد؟

2. بررسی وضعیت کتابخانه های تخصصی موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.
گسترش روزافزون اطلاعات و مواد و منابع اطلاعاتی در پیشبرد اهداف و سیاست های کلی توسعه اقتصادی و اجتماعی و همچنین اهمیت آن در تامین نیازهای اطلاعاتی محققان بر کسی پوشیده نیست. از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی وضعیت کتابخانه های تخصصی موجود در کتابخانه مرکزی (کتابخانه های تخصصی جغرافیا، علوم و قرآن و حدیث، ادبیات) از نظر مجموعه سازی، خدمات، منابع انسانی، فضا و تجهیزات و بودجه است و سعی دارد راهکارهایی را جهت ارائه خدمات بهینه به مدیران سازمان معرفی کند. پژوهش حاضر در پی پاسخگویی به سوالات ذیل می باشد:
1- چه نوع منابعی مجموعه کتابخانه تخصصی مورد پژوهش را تشکیل می دهد؟
2- انتخاب و تهیه منابع در کتابخانه های مورد مطالعه چگونه صورت می گیرد؟
3- چه نوع خدماتی و چگونه به استفاده کنندگان ارائه می شود؟
4- تحصیلات منابع انسانی کتابخانه تخصصی مورد پژوهش در چه حدی است؟
5- وضعیت فضا و بودجه کتابخانه تخصصی مورد پژوهش در چه حدی است؟
6- چه راهکارهایی برای توسعه کتابخانه تخصصی مورد پژوهش پیشنهاد می شود؟
لازم به ذکر است که این پژوهش در جلسه 142 شوراي پژوهش سازمان (مورخ 24/06/1387) مطرح و مورد تصویب قرار گرفته اما تاکنون پژوهشی در سازمان انجام نشده است.

3. امکان سنجی ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات جهت اعضای تالار محققان (اساتید حوزه و دانشگاه).
اشاعه اطلاعات گزینشی» از جمله روشهای نوین خدمات اطلاع رسانی جاری است که به منظور انطباق اطلاعات با خواسته های مراجعان برای استفاده بیشتر و بهتر از منابع کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی، به وجود آمده است. در واقع در «اشاعه اطلاعات گزینشی» سیستم اطلاع رسانی در انتظار وصول درخواستهای مکرر باقی نمی ماند بلکه با یک بار اعلام نیاز و علاقه افراد به اطلاعات به صورت خودکار، با رسیدن مدارک جدید عمل انتخاب و ارسال اطلاعات، انجام می شود.
ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات با توجه به هدف و عملکرد این خدمات که همان دریافت اطلاعات مورد نیاز در کمترین زمان بدون نیاز به صرف زمان برای انجام جستجو و یافتن اطلاعات می باشد مورد نیاز پژوهشگران به ویژه اعضای هیئت علمی دانشگاهها می باشد که به دلیل کمبود وقت جهت یافتن اطلاعات مورد نیاز خود دچار مشکل می شوند. بخش محققان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی که همواره سعی در همگامی با پیشرفتهای علمی و تکنولوژیکی دارد, می تواند بستر مناسبی برای دریافت اطلاعات مورد نیاز پزوهشگران و اعضای هیئت علمی عضو این بخش فراهم آورد. خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات می تواند شامل ارسال اطلاعات و منابع درخواستی و مورد نیاز پژوهشگران به صورت سنتی و یا الکترونیکی باشد. اجرای خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات به هر شیوه ای، نیاز به فراهم آوردن امکانات و شرایط ویژه ای دارد. هدف این پژوهش بررسی و امکانسنجی شرایط موجود جهت اجرای خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات برای اعضای هیئت علمی بخش محققان می باشد.

*بنا بر نظر شوراي پژوهش و انتشارات طرح هاي ذيل در قالب طرح اجرايي قابل انجام مي باشد:

1. تهیه بانک اطلاعاتی (پروفایل) کارکنان و اعضای پژوهشگر سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.
تشکیل پرونده پژوهشی (پروفایل) برای کاربر اولین گام در فرایند ارائه خدمات اطلاعاتی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی است. بر اساس علایق و نیـازهای اطلاعـاتی اسـتـفاده کنـنـدگان ایـن خدمات ارائه می شود. کشف نیازهای کاربر بخشی اساسی در فراهم آوری اطلاعات است. پرونده پژوهشی عبارت است از توصیف فشرده ای از زمینه های موضوعی مورد علاقه و توجه کاربر. بطور متعارف، پرونده شامل فهرستی از کلید واژه هایی است که توسط عملگرهای بولی به یکدیگر ربط داده شده و بیانگر زمینه های علاقه کاربر می باشد. کلید موفقیت نظام آگاهی رسانی جاری و خدمات وابسته به آن بستگی به دقیق بودن پرونده ها دارد.
گردآوری پرونده پژوهشی برای کاربران در هر مرکز اطلاع رسانی بسیار حائز اهمیت است. کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به جهت موقعیت و دارا بودن منابع غنی اطلاعاتی طیف وسیعی از پژوهشگران و محققان را جذب نموده است. کارکنان این کتابخانه نیز در جهت پیشرفت و تعالی روح و اندیشه به پژوهش و تحقیق در زمینه های مختلف می پردازند. گردآوری اطلاعات پژوهشی این افراد و ایجاد بانک اطلاعاتی می تواند شامل مزایایی از این قبیل باشد:
- تعیین موضوعات مورد علاقه و تحقیق در سازمان
- تعیین پراکندگی موضوعی پژوهشهای انجام گرفته در سازمان
- تعیین حوزه های موضوعی مورد نیاز جهت انجام پژوهش
- تعیین گرایشهای تحقیقاتی کارکنان و پژوهشگران
- اجرای دقیق و صحیح خدماتی نظیر آگاهی رسانی جاری و اشاعه گزینشی اطلاعات ...

2. بررسی پراکندگی موضوعی مجموعه پایان نامه های موجود در کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوی و میزان استفاده از آن.
کتابخانه عمومی به دلیل زیر پوشش داشتن عموم طبقات و گروه های اجتماعی و رو به رو شدن با خواست ها و نیازهای گوناگون نسبت به دیگر انواع کتابخانه ها مسئولیتی سنگین تر و محدوده ای گسترده تر دارند. از عوامل موثر بر انجام بهینه وظایف کتابخانه های عمومی، مجموعه گردآوری شده در این کتابخانه ها است. پایان نامه های دانشگاهی تحصیلات تکمیلی از جمله منابع موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است که نقش آنها در کمک به پژوهشگران، نویسندگان و اعضای تالار محققان بسیار چشمگیر می باشد و نیز با توجه به چشم انداز سازمان (غني ترين، فعال ترين و پوياترين مركز كتابخانه اي و آرشيوي جهان اسلام) بررسی مجموعه پایان نامه ها بر حسب میزان استفاده، که یکی از شاخص های مهم و بازدهی مجموعه می باشد، از وظایف اساسی کتابداران محسوب می شود. از این رو هدف از این تحقیق بررسی پراکندگی موضوعی پایان نامه های موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و میزان استفاده از آن می باشد، تا از این رهگذر حوزه های موضوعی که نیاز به تقویت و تکمیل مجموعه از طرق مختلف دارند شناسایی شوند؛ سپس میزان استفاده از آنها در هر یک از رده های موضوعی مورد بررسی قرار می گیرد. این پژوهش در نظر دارد در پایان به این سوالات پاسخ بگوید.
1. پراکندگی مجموعه پایان نامه ها در هر یک از رده های موضوعی چگونه است؟
2. میانگین استفاده از پایان نامه ها در هر یک از رده های موضوعی چقدر است؟
3. چند در صد از پایان نامه ها در دوره مورد بررسی (یکساله) استفاده نشده است؟
4. آیا تفاوت معناداری بین میانگین استفاده از پایان نامه ها در رده های موضوعی مختلف وجود دارد؟

3. فهرست كتب چاپ سربي (کتب قدیمی 1320) موجود در مخزن چاپي و شناسايي نفايس آن.
این نوع از چاپ که به آن چاپ حروفی و چاپ برجسته نیز می گویند، از کنار هم نهادن حروف سربی و منعکس ساختن آن بر کاغذ به وجود می آید.
مخزن چاپی يکی از مهمترين بخشهای مورد نياز محققان، پژوهشگران، طلاب علوم دينی، دانشجويان و اساتيد می باشد و با هدف گردآوري حداقل يك نسخه از كتبي كه در كشور منتشر مي گردد و حفظ و نگهداري از آثار مكتوب و چاپي و ايجاد مجموعه اي معتبر تشكيل گرديده است مجموعه اي حدود 12941 عنوان كتاب در موضوعهاي گوناگون است كه شامل كتابهايي است كه سال چاپ آنها قبل از سال 1320 ه.ش. (1362ه.ق. و 1941م.) مي باشد و به لحاظ قدمت و کمياب بودن و برای حفظ و حراست بيشتر از بقيه منابع در قسمتي از مخزن به صورت جدا نگهداري مي شوند كه از راههاي مختلف (از جمله سال انتشار كه در رايانه ثبت گرديده است) براي كتابداران قابل شناسايي بوده و مراجعان مي توانند از اين مجموعه استفاده نمايند. اين منابع بر اساس رده بندي ديويي مرتب شده و با حرف (ق) در عطف کتاب در قسمتي ويژه از مخزن چاپي نگهداري مي شوند.
گنجینه کتب چاپ سربی دارای کتب کمیاب و نفیسی است که در چاپخانه های معروف جهان به چاپ رسیده اند و از نظر جلد، کاغذ، چاپ و ... دارای اهمیت می باشند. از این رو تا کنون از 7400 عنوان از این کتابها نسخه پشتیبان (دیجیتال سازی) تهیه شده است اما تاکنون فهرستی از این مجموعه بی نظیر تهیه نشده است (نخستین کتاب چاپ سربی کتاب "رساله جهادیه" تالیف نایب السلطنه عیسی قائم مقام در سال 1233ق. است که حاجیه خانم تاج ماه بیگم (دختر مولف) آن را به همراه کلیه کتابهای کتابخانه خود وقف کتابخانه آستان قدس رضوی کرده است. دومین کتاب چاپ سربی ایران با عنوان "مآثر السلطانیه" اثر عبدالرزاق دنبلی که در سال 1241ق. است که در شهر تبریزبه چاپ رسیده است در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می شود) که این دو نمونه خود گواه بر این مدعا می باشند که در میان این مجموعه کتابهایی منحصر به فردی دیده می شود. لذا تهیه فهرستی از کتابهای چاپ سربی و شناسایی نفایس آن به منظور حفظ آن برای نسلهای آینده از اهداف این طرح می باشد.

حوزه نسخه های خطی

فهرست میکروفیلم های نسخه های خطّی تهیه شده ازکتب خطی خارج از کتابخانه .

تهیه فهرست نسخه های عکسی تهیه شده از خارج از کتابخانه ، موجود در مخزن کتب خطی آستان قدس رضوی .
شناسایی مراکز نسخه های خطی در کتابخانه های اسلامی جهان پژوهش وتحقیق درباره نسخه های خطی مورد نیاز آستان قدس و ارائه راهکارهایی جهت تبادل وتقویت مجموعه وبرنامه ریزی جهت اعزام کارشناس تهیه سی دی ومیکروفیلم
بررسی وقف نامه ها ی موجود در کتابهای خطی آستان قدس به همراه ارائه وقف نامه ها
بررسی وقف نامه های موجود در قرآنهای خطی به همراه ارائه وقف نامه تهیه فهرست میکروفیلم های کتابخانه وزیری یزد
فهرست نسخه های خطی کتابخانه وزیری یزد
فهرست کتابهای چاپ سنگی کتابخانه وزیری یزد

حوزه اسناد


وضعيت سياسي و اجتماعي آستان قدس رضوي از مشروطه تا پهلوي اول(1325 تا 1344ق/1295تا 1304ش)
شرح موضوع:
دوره مشروطه از دوران مهم و حادثه ساز كشور محسوب مي شود . در اين دوره ضمن تحولات سياسي، تحولات اجتماعي و فرهنگي خاصي در بخشهاي مختلف كشور حادث شد.حتي پس از پايان اين دوره در 1911/1329يعني تا ابتداي پهلوي اول حوادث مهمي رخ داد كه توانست در لايه هاي حيات اجتماعي اثرگذار باشد.آستان قدس هم بي تاثير از تحولات صورت گرفته نبود.تحولات سياسي و اجتماعي صورت گرفته در اين دوره تاثير به سزايي در تشكيلات اداري و ديواني آستان قدس مي گذارد.چرا كه و ضعيت اداري و اقتصادي آستان قدس از اواسط دوره ناصري دچار بحران شده و در دوره مظفري به اوج خود مي رسد. متوليان كه با دادن پيشكشي در اين دوره به توليت مي رسيدند. توجه چنداني به امورنداشته و وضع مالي آستانه در اثر عدم نظارت به دخل و خرجهاي موقوفات به هم ريخت. وجود القاب و مشاغل فراوان در اين دوره كه خرج اضافي بر آستانه مي گذاشت بر مشكلات موجود افزود. اما با انقلاب مشروطه و ايجاد تحولاتي در ساختار اداري كشور اين تحولات بر آستان قدس هم تاثير گذاشت.در سال 1325 ق.اوقاف ضميمه معارف شد . وقوانيني براي اصلاح امور اوقاف تعيين شد ازجمله براي موقوفات آستانه قوانين جداگا نه اي تنظيم گرديد. نيز در دوره كلنل محمدتقي خان پسيان و برخي متوليان چون مرتضي قلي خان طباطبايي اصلاحاتي در ساختار اداري و موقوفاتي آستانه صورت پذيرفت. هدف از طرح چنين موضوعي بررسي وضعيت سياسي و اجتماعي آستان قدس در اين دوره ، اقدامات متوليان ،تشكيلات اداري و مالي آن،با توجه به اسناد موجود است.
بنابراين براي پي پردن به جزئيات تحولات دوره مذكور به آستان قدس و نقش اين تحولات نياز هست تا اسناد موجود در اين دوره بررسي و تحقيق شود.
اهميت موضوع :روشن ساختن تاريخ آستان قدس در اين دوره حساس
شناخت تاريخ مشهد و خراسان در اين دوره با توجه به اسناد
شناخت كاركردهاي وقف در دوران مذكور
ارتباط متوليان با امراي خراسان و كنسولگري هاي مشهد
براي بررسي تحولات دوره پهلوي شناخت اين دوره حايز اهميت است.
معرفي و اطلاع رساني اسناد موجود در قالب اين طرح
برآورد زماني 24ماه
تعداد سند:2هزار برگ سند . 

دارالشفاء آستان قدس از صفوي تا قاجار: ج1 موسسات درماني آستان قدس در دوره پهلوي:ج2
شرح موضوع:
يكي از موسسات درماني مهم در ايران كه بر پايه وقف شكل گرفت دارالشفاي رضوي است كه تا كنون پا برجامانده است. اين موسسه از زمان صفويه تا كنون در اشكال مختلف در خدمت رساني به بيماران و زوار با تكيه بر منابع مالي وقفي ايفاي نقش كرده است و در هر دوره تغيير و تحولات خاص خود را داشته است. بررسي اين تغيير و تحولات از زمان شكل گيري يعني صفوي تا پايان دوره پهلوي هدف اصلي طرح مذكور است كه در دو جلد به ثمر نشيند.
اهميت : آشنايي با تاريخ پزشكي در ايران و جهان اسلام
شناخت اسناد پزشكي از صفويه تا كنون
شناخت كاركردهاي داراالشفا در دوره هاي مختلف وآشنايي با طب گياهي و سنتي
استفاده از نتايج تحقيق براي اداره بهتر موسسات درماني وقفي
تعداد سند :4000 برگ سند
برآورد زماني براي هر جلد:18ماه 

تاريخ روشنايي آستان قدس:
شرح موضوع:اينكه روشنايي و نور حرم مطهر در دوره هاي مختلف از چه طريقي حاصل مي شده و منابع مالي آن به چه صورت تامين مي شده است در واقع شيوه اداره روشنايي حرم به چه صورت بوده هدف اصلي طرح فوق است. اسناد بسياري از هزينه ها و شيوه روشنايي در حرم موجود است كه پرداختن به اين اسناد به شكل مفصل و دقيق مي تواند تاريخ روشنايي وبرق را نه تنها در حرم بلكه در خراسان و ايران روشن سازد.
تعداد سند:3400 هزار برگ
برآورد زماني :12 ماه 

تاريخ مهمانسراي آستان قدس:
شرح موضوع: از جمله اماكني كه از گذشته پذيراي مهمانان و زوار حرم رضوي بوده است مهمانسراي آستان قدس است . اين بخش از آستان قدس در طول حيات خود تغيير و تحولات خاصي را سپري كرده است. بررسي فعاليتهاي مهمانسرا يا همان كارخانه خادمي و زواري ،ساختار اداري و مشاغل مربوط به آن هزينه ها و اعتبارات و موقوفات آن با توجه به اسنادو وقفنا مه هاي مو جود هدف تحقيق فوق است.
اهميت:روشن ساختن تاريخ يكي ديگر از بيوتات آستان قدس
معرفي اسناد آن ، استفاده از كاركردهاي وقفي اين بخش براي اداره ساير موقوفات مشابه
تعداد سند :3هزار برگ
برآورد زماني :12 ماه 

تجارت خانه هاي اصفهان در اواخر عهد قاجار:
شرح موضوع: عقب ماندگي اقتصاد كشور و به تبع اصفهان در قياس با اقتصاد پيشرفته‌ي اروپاييان، افزايش نفوذ روس و انگليس همراه با سلطه‌ي خودكامه ووابستگي طبقه‌ي حاكم به بيگانگان در دوره قاجار به ويژه اواخر اين دوره شرايطي را ايجاد كرد كه باعث دگرگونيهايي در شالوده‌ي توليدات كشاورزي، صنعتي و مبادلات تجاري اصفهان گرديد. در زمينه‌ي كشاورزي، توليد فراورده‌هاي نقدينه آفرين افزايش يافت. اين فراورده ها هم قدرت خريد لازم براي مصنوعات غربي را تأمين مي‌كرد و هم نياز بازارها و صنايع آنها را به مواد خامي كه بخش كشاورزي توليد مي‌نمود، برآورده مي‌ساخت. رشد تجاري شدن كشاورزي، فروش املاك خالصه را كه در پي نياز مالي دولت صورت پذيرفته بود، تشديد كرد.
صنعت اصفهان نيز در دوره‌ي مذكور، بخاطر عدم توان رقابت با فراورده‌هاي مشابه اروپايي تا حدي راكد ماند. اما مبادلات بازرگاني به ويژه واردات رشد فزاينده‌اي پيدا كرد و تجار اصفهاني به استقلال و يا به نمايندگي بازرگانان و شركتهاي خارجي، به وارد كردن مصنوعات غربي و صادر كردن مواد خام به بازارهاي جهاني پرداختند. عليرغم تحولات ذكر شده شواهد و قرائن نشان دهنده‌ي آن است كه اقتصاد شهر در اين زمان از رشد بيشتري نسبت به اوائل دوره‌ي ناصري برخوردار شد. عوامل مؤثر در اين مسئله ايجاد امنيت، اهميت يافتن اصفهان در نتيجه‌ي رونق بازار تجاري خليج فارس و رشد تجارت خارجي مي‌باشد. در همين زمينه يعني تجار تخانه هاي اصفهان مبادلات و مراوادات آنها با يكديگر و ساير تجارتخانه ها اسناد بسياري موجود است. بررسي اين اسناد مي تواند شناخت دقيق تري از وضعيت اقتصادي ايران به ويژه اصفهان در دوره مذكور بدهد.
اهميت و ضرورت:
معرفي اسناد موجود در قالب اين طرح تحليلي
شناخت تاريخ اقتصادي و تجاري كشور
شناخت تجار و بازرگانان معروف در دوره مذكور
استفاده از نتايج تحقيق براي تحقيقات مشابه
تعداد سند: 3 هزار برگ
برآورد زماني: 18 ماه 

گزيده اسناد نظامي در ايران در دوره قاجار
شرح موضوع:
تا اوايل قرن نوزدهم ميلادي ايران فاقد نوعي سازمان منظم و منسجم نظامي بود. سربازان فقط در مواقع جنگ و بروز خطر فراخوانده مي‌شدند و براي تمركز و تعليم دادن به آنها بودجه و اعتبار كافي در دسترس نبود. سپاهيان به شيوه‌هاي سنتي تعليم مي‌ديدند و هر قبيله و طايفه ملزم بود براي دولت، نيرو تهيه كند.
به‌طوركلي مي‌توان گفت به استثناي دوره ولايتعهدي عباس‌ميرزا نايب‌السلطنه و ايام صدارت قائم مقام ها و امير كبير كه براي تقويت بنيه نظامي كشور اقدامات تقريبا خوبي انجام شد، در ساير دوره‌ها تا سقوط سلسله قاجار، سازمان نظامي كشور به مانند ساير سازمانها و نهادهاي كشوري مورد بي‌مهري و بي‌توجهي دولتمردان قاجار قرار گرفت و هرگز اقداماتي بنيادي كه در پرتو آن ايران بتواند صاحب ارتشي مقتدر، منضبط و منسجم گردد، اجرا نگرديد.
در طول تاريخ، ارتش و قواي نظامي يك كشور هميشه درمقام نيروي دفاعي و يك عامل بازدارنده در برابر تهاجمات خارجي بوده اند. هر زمان اين قوا از قدرت و توانمندي بالائي برخوردار بود استقلال آن كشور در عرصه جهاني نيز مشهودتر بود. اين مسئله مي توانست نتيجه عكس داشته باشد يعني با ضعف و از هم گسيختگي اين قوا، زمينه دخالت دول استعمارگر در آن كشور مهياّ مي شد و امروزه تنها منبعي كه مي تواند اين سير قدرت و ضعف را براي نسل امروز و آينده به صورت شفاف بازگو نمايد، اسناد هستند به جهت اينكه در بطن حوادث روزگار خود توليد شده اند و هر برگ آن شاهد و گواهي از دوران خود مي باشد.
موضوع و مضمون اسناد فوق كه بر گرفته از مجموعه خريداري آقاي حسن زاده است:شامل هزينه ها، صورت اسامي فوج ها و سربازان، تشكيلات و دفترچه هاي دستورالعمل ديواني است كه دوره زماني اواخر قاجاريه را دربرمي گيرد و ازحيث مكاني هم مربوط به قسمت هاي شمال غرب، ‌غرب و شمال شرق كشور و محدوده زماني آنها بين سالهاي 1280 الي 1328 قمري مي باشد. منشاء اوليه اين اسناد متعلق است به ميرزاتقي ضياءالملك، لشكرنويس باشي وقت آذربايجان كه در نهايت پس ازطي ساليان متمادي و دست به دست شدن درخانواده هاي قديمي ،امروزه به دست مارسيده است.
اهميت : معرفي و اطلاع رساني اسناد موجود
شناخت تاريخ نظامي كشور
آشنايي با امور نظامي در اين دوره و اصطلاحات خاص آن
تعداد سند :10هزار برگ
گزيده سند انتخابي 200برگ
برآورد زماني:12ماه

در آمدي بر اسناد مبايعه نامه و مصالحه نامه با تكيه بر اسناد موجود در مركز اسناد آستان قدس رضوي شرح موضوع:
يكي از اسناد مهم در مبادلات اقتصادي و اجتماعي تاريخ ايران مبايعه نامه و مصالحه نامه است.اين اسناد كه براي خريد وفروش و ساير معاملات ملكي و مالي به كار مي رود بيانگر تاريخ اجتماعي و اقتصادي ونوع مناسبات ملكي، حقوقي وشرعي است. مبايعه نامه مربوط به خريد و فروش مي شود و مصالحه نامه نيز براي اجاره ، خريد و فروش و ساير معاملات به كاررفته و فرق آن با ديگر اسنادي چون اجاره نامه و مبايعه نامه اين است كه در آن سازش و تسالم جاري شده و عقد مستقلي است و شرايط مطلق هيچ عقدي را ندارد.
اهميت موضوع :
در مركز اسناد آستان قدس تعداد 2462مصالحه خط و 629 سند مبايعه نامه از دوره صفوي تا كنون موجود است. بررسي تحليلي اين اسناد با توجه به خاستگاه جغرافيايي آنها، تاريخ محلي و اقتصادي و اجتماعي ، اصطلاحات رايج در هرمكان و شيوه ملكداري را نشان مي دهد. اين تحقيقات مي تواند تكميل كننده پژوهشهاي پيشين در حوزه تاريخ اقتصادي و اجتماعي باشد. ومسايل گمنام بي شماري را روشن سازد.
با توجه به اينكه در مركز اسناد آستان قدس از اين دست اسنادبسياراست و يكي از عمده ترين اسناد خريداري و اهدايي در سالهاي اخير مي باشد پژوهش تحليلي برروي آن ضروري و باعث اهميت بيشتر اين اسناد مي شود.
لازم به توضيح است عليرغم اهميت اين اسناددر تاريخ اجتماعي و اقتصادي ايران تا كنون پژوهشي برروي آن صورت نگرفته است.انجام اين طرح مي تواند راه رابراي ساير تحقيقات فراهم سازد.
برآورد زماني 18ماه
تعداد سند:3 هزار برگ سند .

حوزه مطبوعات 

• امكان سنجي جذب نشريات ادواري فارسي زبان موجود در خارج از كشور

شرح موضوع
يكي از رسالت هاي آرشيو گروه مطبوعات سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي به عنوان يكي از آرشيوهاي ملي تهيه، حفاظت، سازماندهي و اشاعه نشريات فارسي منتشر شده در سطح جهان است. از اين رو، شناسايي و تحقيق راجع به راهكارهاي جذب اين منابع از اهميت خاصي برخوردار است.

اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
اهميت اين موضع را در قالب موارد زير مي توان مشخص نمود: 1- با توجه به چشم انداز سازمان (غني ترين، فعال ترين و پوياترين مركز كتابخانه اي و آرشيوي جهان اسلام) ضرورت دارد در راستاي غنابخشي به مجموعه نشريات اداوري فارسي زبان آرشيو اين تحقيق انجام پذيرد؛ 2- حفاظت از ميراث تاريخ مطبوعات ايران زمين از وظايف آرشيوهاي ملي چون آرشيو گروه مطبوعات سازمان است؛ 3-تا كنون پ‍ژوهش خاصي در اين زمينه صورت نگرفته است.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
با توجه به تعيين چشم انداز و برناه راهبردي سازمان ضرورت انجام اين تحقيق كاملا آشكار است

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل و خارج از سازمان و به صورت غيراداري قابل انجام است. اساتيد زبده اي چون دكتر ناصرالدين پروين و يا سيدفريد قاسمي توانايي هدايت اين طرح را به عنوان استاد راهنما دارا هستند.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
1 تا 2 سال

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه مقاله و كتاب از اين طرح وجود دارد.

• نشريات دانشجويي: چالش ها و راهكارهاي فراهم آوري، سازماندهي و ارائه خدمات در آرشيو مطبوعات سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي
شرح موضوع
نشريات دانشجويي از جمله نشريات بااهميتي هستند كه توسط دانشجويان و محصلان دانشگاه هاي مختلف كشور توليد مي شوند. اين نشريات به دليل دشواري هاي مجود در شناسايي، تهيه و جذبشان كمتر وارد آرشيوهاي كتابخانه ها طمي شوند. اين تحقيق مي بايست در پي شناسايي اين دشواري ها و چالش ها و ارائه راهكار براي رفع آنها باشد.

اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
نشريات دانشجويي به دليل داشتن مطالب نو و بديع و گاه متهورانه قشر فرهيخته و دانشجوي كشور از اهميت بالايي برخوردارند. به دليل عدم وجود ساختاري مطمئن براي حفاظت از اين گنجينه ضروري است تا كتابخانه ها واردعمل شده و در جهت حفاظت از اين منابع كه گاه در مطالعه تاريخي نيز بسيار كاربرد دارند كوشا باشند.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد استان قدس رضوي به دليل داشتن مجموعه اي مناسب از نشريات دانشجويي به عنوان يكي از مراكز غني در اين رابطه مي باشد. در اين راستا نياز است تا اين آرشيو با اتخاذ راهكارهاي مناسب تر در راستاي غني تر كردن مجموعه خود گام بردارد.

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل و خارج از سازمان و به صورت غير اداري قابل انجام است.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
6 ماه تا 1 سال

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه پايان نامه، مقاله و كتاب از اين طرح وجود دارد.

• نيازسنجي فراهم آوري و ارائه خدمات پايگاه هاي اطلاعاتي نشريات و مقالات الكترونيكي در سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد استان قدس رضوي
شرح موضوع
با توجه به اينكه مراجعان سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي از اقشار مختلف اعم از اساتيد دانشگاه و دانشجويان رشته هاي مختلف شهر مشهد (اعم از دانشگاه فردوسي، پيام نور، دانشگاه آزاد و ...) مي باشند، پايگاه هاي اطلاعاتي مختلفي جهت ارائه خدمات اطلاع رساني موردنياز است. تا كنون تحقيق جامعي در راستاي شناسايي اين پايگاه ها در سازمان صورت نپذيرفته است.

اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
پايگاه هاي اطلاعاتي علمي به ويژه پايگاه هاي نشريات و مقالات الكترونيكي از جمله منابع بااهميت و باارزشي هستند كه مورد نياز محققان و دانشجويان رشته هاي مختلف هستند. از آنجا كه قيمت اين پايگاه ها عموما گران و بودجه سازمان محدود است ضرورت دارد تا نيازسنجي دقيقي در اين رابطه صورت پذيرد.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
با توجه به ضرورت ارائه خدمات جامع الكترونيكي و محدود كردن تهيه نسخه هاي مشابه چاپي و همچنين بودجه محدود سازمان براي تهيه اين نوع از منابع ضروري است تا نيازسنجي دقيقي در اين رابطه انجام شود.

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل و خارج از سازمان و به صورت غير اداري و يا نيمه اداري قابل انجام است.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
6 ماه

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه پايان نامه و مقاله از اين طرح وجود دارد.

• ارزيابي كيفي مجموعه خدمات گروه مطبوعات سازمان كتابخانه ها، موزه ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي بر اساس الگويي مشخص
شرح موضوع
گروه مطبوعات آستان قدس رضوي با توجه به رسالت خود، اقدام به برنامه ريزي جهت ارائه خدمات تخصصي و عمومي در زمينه نشريات ادواري كرده است. اين نوع از خدمات از لحاظ كمي در جايگاه مناسبي قرار دارد و ضرورت دارد تا با استفاده از الگوهاي ارزيابي كيفي، كيفيت آنها نيز سنجيده شود.

اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
اين تحقيق مي تواند ميزان انسجام كيفي و هدفمندي خدمات گروه را نشان دهد و زمينه هاي موجود براي توسعه را نيز به روشني بيان دارد.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
ضرورت دارد به منظور انجام برنامه ريزي هاي بهتر براي آينده، هر مجموعه اي ارزيابي خود را از فعاليت ها و خدماتش انجام دهد. اين موضوع در رابطه با آرشيو گروه مطبوعات و خدمات آن نيز صدق مي كند.

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل و خارج از سازمان و به صورت غير اداري و يا نيمه اداري قابل انجام است.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
6 ماه تا 1 سال

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه پايان نامه و مقاله از اين طرح وجود دارد.

• تهيه و تدوين پايگاه اطلاعاتي مقالات اهل البيت (ع) (همراه با نسخه ديجيتالي منابع)
شرح موضوع
اين طرح در پي شناسايي و استخراج مقالات در رابطه با چهارده معصوم و ائمه اطهار عليهم السلام از مجموعه نشريات مجود در آرشيو گروه مطبوعات است.

اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
اين اثر مي تواند ابزار بسيار مناسبي جهت شناساندن مقالات كار شده در مورد حضرات معصمومين و كمبودهاي موجود در اين رابطه باشد و از اين لحاظ بسيار داراي اهميت است.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
با توجه به جايگاه آستان قدس رضوي به عنوان يكي از پايگاههاي جهان اسلام و جهان تشيع و همچنين سابقه انتشار مقاله نامه امام علي (ع) و امام رضا (ع) و وجود تجربه و دانش توليد اين آثار به نظر مي رسد ضرورت انجام اين طرح كاملا آشكار باشد.

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل سازمان و به صورت نيمه اداري قابل انجام است.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
4 سال

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه كتاب از اين طرح وجود دارد.

• نيازسنجي و تعيين امكانات لازم جهت طراحي پايگاه هاي اطلاعاتي مقالات فارسي بر اساس ديدگاه استفاده كنندگان
شرح موضوع
آرشيو گروه مطبوعات آستان قدس رضوي داراي گنجينه عظيمي از نشريات ادواري منتشر شده به زبان فارسي است. اغلب پايگاه هاي اطلاعاتي موجود در زمينه مقالات فارسي تنها مجموعه نشريات ده الي پانزده سال اخير را پوشش مي دهند و ضرورت دارد تا مقالات قديمي تر به نحوي دسته بندي و پايگاه هاي اطلاعاتي الكترونيكي جديدتري ايجاد شود.


اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
طراحي پايگاه هاي مختلف با توجه به نيازهاي اطلاعاتي مراجعان و با استفاده از آرشيو نشريات چاپي كاري ارزشمند است كه فراهم كردن ملزومات آن نياز به يك تحقيق جامع دارد.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
البته اين يك اولويت براي انجام پژوهش در اين رابطه است و اجراي آن نيازمند طرح اجرايي و تامين بودجه و امكانات است.

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل و خارج از سازمان و به صورت غير اداري قابل انجام است.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
6 ماه تا 1 سال

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه پايان نامه و مقاله از اين طرح وجود دارد.

• بررسي و تعيين راهكارهاي مبادله نشريات ادواري ميان كتابخانه هاي بزرگ ايران و نقش آن در تكميل مجموعه هاي آرشيوي (اجرايي)
شرح موضوع
همكاري و تبادل اطلاعات و منابع ميان كتابخانه هاي بزرگ بسيار پراهميت مي باشد زيرا سبب صرفه جويي در هزينه تهيه منابع و تكميل مجموعه ها مي گردد. اما مي بايست راهكارهاي مناسبي در اين رابطه انديشيده شود تا اين تبادلات هميشگي، مستمر و پويا باشد.


اهميت موضوع به لحاظ پژوهشي، توليد دانش نو، تازگي، ارزشمندي و اثربخشي
اجراي يافته هاي اين تحقيق مي تواند سبب تكميل مجموعه ها و حفظ و حفاظت از ميراث ملي گردد.

ضرورت انجام طرح در مقطع فعلي (اولويت آن) با توجه به بازتاب آن در درون و برون سازمان
با توجه به چشم انداز و برنامه راهبردي سازمان و ضرورت غني ساختن مجموعه آرشيو و جلوگيري از تخمير منابع اضافي اجراي اين طرح پژوهشي ضروري به نظر مي رسد.

برآورد امكان انجام طرح به لحاظ وجود پژوهشگران زبده داخل و خارج از سازمان و ....
اين طرح توسط پژوهشگران داخل و خارج از سازمان و به صورت غير اداري قابل انجام است.

زمان تقريبي لازم براي پژوهش
6 ماه تا 1 سال

امكان تهيه و چاپ مقاله برگرفته از طرح، چاپ كتاب و مانند آن
امكان تهيه پايان نامه و مقاله از اين طرح وجود دارد.

حوزه موزه داری

معرفی اسطرلابهای کروی موجود در موزه وخزانه از دو دیدگاه علمی وهنری .

معرفی آثار عصرصفوی در موزه آستان قدس وهنرمندان خالق آن .
بررسی تاریخی و هنری مدارس عصر تیموری وصفوی در اطراف حرم مطهر رضوی
بررسی قالی وقالیچه های تصویری با موضوع مذهبی وتاریخی در آستان قدس رضوی .
بررسی نقش گل فرنگ بر روی آثار موجود در موزه و خزانه .
تاریخچه احداث مسجد گوهرشاد با تکیه بر اسناد ومتون تاریخی .
بررسی و شرح آسیبهای وارده بر مسجد گوهرشاد وتاریخچه مرمت آن .
مدال ها ونشان ها و سکه های یادبود در موزه ملی ملک 

پژوهشگراني كه مايل به انتخاب يكي از موضوعات فوق به عنوان موضوع پژوهشي مي باشند به آدرس: بست طبرسي،ساختمان بنياد پژوهش هاي آستان قدس رضوي مراجعه نموده و يا با شماره 2232512 تماس حاصل نمايند.