مدیران گروههای کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاههای پیام نور کرمانشاه، پیام
نور قم و دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان نظرات خود را
درخصوص تغییر نام رشته کتابداری به علم اطلاعات و دانش شناسی بیان کردند.
با اعلام تغییر نام رشته علوم کتابداری و اطلاع رسانی،
سوالات نظرسنجی لیزنا برای مدیران گروههای کتابداری کشور ارسال شده است و
از آن زمان تا کنون سه عضو هیأت علمی پاسخ سوالات را ارسال کرده اند، آنچه
در ذیل ارائه شده است، پاسخ دکتر فرامرز سهیلی، مدیر گروه کتابداری
و اطلاع رسانی دانشگاه پیام نور کرمانشاه، دکتر سعید غفاری، مدیر گروه
کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه پیام نور قم و فریبا نظری، مدیر گروه
کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان
است. لازم به ذکر است، اعظم شاهبداغي، مدیر گروه کتابداری و اطلاع
رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نيز از پاسخ دهندگان بودند و از
آنجا كه سوالات ما را پاسخ نداده و متني مستقل برايمان ارسال كرده اند، در
حال بررسي هستيم كه در يكي از ستونهاي ثابت كه براي نوشته ايشان مناسب
باشد منتشر گردد.
لیزنا: نام جدید رشته «علم اطلاعات و دانش شناسی» را حتما تاکنون شنیده اید. به نظرتان نام مناسبی است؟
دکتر فرامرز سهیلی: بله، خیلی بهتر از کتابداری مفهوم و محتوای رشته را نشان می دهد.
دکتر سعید غفاری: بله، البته نامهای دیگری هم در جلسات پیشنهاد شده بود ولی در نهایت این نام انتخاب شد.
دکتر فریبا نظری: خیر.
لیزنا: آیا همه آن انگیزه هایی را که به ویژه بدنه جوان رشته و دانشجویان به دنبال آن بودند ایجاد خواهد کرد؟
دکتر فرامرز سهیلی: بله
برخی از مشکلات مربوط به نگرانی دانشجویان از بردن نام رشته را کاهش می
دهد، اما تغییر نام به تنهایی کافی نیست بلکه باید محتوای دروس هم بر اساس
این عنوان تغییراتی داده شود و ذهن جامعه را آماده پذیرش این نام نمایند و
تبلیغات کافی برای معرفی این نام از رسانه های تحت وب و حتی رسانه ملی و
مطبوعات به عمل آورند. اما دغدغه ای که الان وجود دارد این است که اکثر
نهادها و سازمانها اقدام به استخدام افرادی تحت عنوان کتابدار که در چارت
سازمانی آن ادارات تعریف شده بود اقدام می نمایند. حالا این سوال پیش می
آید که آیا انجمن کتابداری یا گروه برنامه ریزی وزارت علوم برای این کار هم
اقداماتی انجام داده است یا خیر؟
دکتر سعید غفاری: مطمئنا
تاثیر زیادی دارد چرا که بسیاری از دانشجویان فقط به خاطر نام رشته تغییر
رشته می دادند و ترجیح می دادند در رشته دیگری مطالعه یا تحصیل کنند غیر از
رشته کتابداری
دکتر فریبا نظری: شاید
برای کوتاه مدت و جهت فرار از اسم نارسای کنونی ایجاد انگیزه کند ولی اولاً
در دراز مدت این اسم هم نارسا خواهد بود. دیگر این که سرفصلها هم بایستی
دچار تغییر شوند.
لیزنا: آیا شما هم یکی از موافقان تغییر نام رشته بوده اید؟
دکتر فرامرز سهیلی: بله
من از موافقان تغییر نام بوده ام به طوری که حتی در عنوان رساله دکتری
اینجانب کلمه علم اطلاعات به کار رفته است و تلاش شده است که در کل متن
پایان نامه تا حد ممکن به جای کلمه کتابداری از علم اطلاعات استفاده گردد.
دکتر سعید غفاری: بله
دکتر فریبا نظری: آری، پیشنهاد مدیریت اطلاعات و دانش را از طرف اعضای گروه هم داده شد.
لیزنا: اگر بلی، آیا با نام جدید موافق هستید؟
دکتر فریبا نظری: کاملاً موافق نیستم.
لیزنا: اگر خیر، به کدام دلایل این اقدام را فاقد فایده می دانید؟
دکتر فرامرز سهیلی: بله موافق هستم.
دکتر سعید غفاری: بله موافق هستم.
دکتر فریبا نظری: به
دلیل این که معادل انگلیسی دانش شناسی روشن نیست. اگر معادل Knowledge است
که می شود دانش. مساله دیگر این که علم کتابداری کنونی و با هر اسمی که در
آینده بخواهد داشته باشد، هم چنان فرآیندهای مجموعه سازی و مجموعه گستری،
سازماندهی، ذخیره سازی، ارزیابی، اشاعه و ...بخشی از کارهای آن خواهد بود و
همه اینها نوعی کار و عمل مدیریتی می باشند. در حالی که اسم کنونی اسمی
است که بیشتر مفاهیم و رویکردهای نظری را به ذهن متبادر می سازد. به نظرم
بهتر است مدیریت اطلاعات و دانش باشد. سومین مشکل این است که فارغ التحصیلی
با این عنوان مدرک تحصیلی در کجاها مشغول به کار خواهد شد که خود دغدغه
دیگری است. باز هم به آوردن اسم مدیریت اطلاعات و دانش تاکید دارم. با این
که در مقطع ارشد مدیریت اطلاعات تصویب شده است. چه لزومی دارد در مقطع
کارشناسی به دنبال اسمی مغایر باشیم.
لیزنا: به نظر شما این نام جدید در برگیرنده همه مسائل رشته هست؟ می توانید درصدی را بیان کنید؟
دکتر فرامرز سهیلی: به نظر اینجانب بیش از 85 درصد.
دکتر سعید غفاری:
همانطور که گفته شد این تغییر نام در جلسات مختلف با حضور مدیران گروه مطرح
شد و در نهایت سه نام برگزیده و در انتخاب این نام برای رشته برگزیده شد.
دکتر فریبا نظری: کامل نیست و می تواند در بهترین شرایط 50 درصد گویا باشد.
لیزنا: در صورتی که موافق تغییر نام رشته بوده اید، اما نام جدید را نمی پسندید چه عنوانی را مناسب می دانید؟
دکتر فرامرز سهیلی: به نظر اینجانب بهترین عنوان علم اطلاعات یا مدیریت اطلاعات می باشد.
دکتر سعید غفاری: نام کنونی مناسب است
دکتر فریبا نظری: مدیریت اطلاعات یا مدیریت اطلاعات و دانش.
لیزنا: آیا نامی که هم اکنون تصویب شده است را در دپارتمانهای کتابداری دانشگاههای دیگر خارج از ایران دیده اید؟
دکتر فرامرز سهیلی: بله
دکتر سعید غفاری: من
برای کشور و دانشجویان داخل تدریس می کنم و پیشنهادات و نظرات این
دانشجویان برای من مهم است و ما باید کاری کنیم که جذب و علاقه دانشجویان
را به رشته افزایش دهیم حال اگر در یک کشور خارجی نام وجود ندارد برای من
اهمیت ندارد.
دکتر فریبا نظری: خیر در هیچ کجا ندیده ام.
لیزنا: اگر یکی از اعضای شورای تغییر نام بوده اید می توانید بفرمائید چرا چنین ترکیبی برگزیده شد؟
دکتر سعید غفاری: بله من
در جلسات بوده ام خصوصا آخرین جلسه که در دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد و
این تغییر نام همفکری تمامی افراد حاضر در جلسه بود .
دکتر فریبا نظری: نبوده ام و نمی توانم نظری بدهم. احتمالاً پیشنهاد دهنده خود عضو شورای تغییر بوده است.
لیزنا: محتوای رشته را چقدر همراستا با نام جدید می دانید؟
دکتر فرامرز سهیلی:
البته برخی تغییرات در محتوای رشته صورت گرفته است ولی محتوای کنونی به طور
کامل این عنوان را پوشش نمی دهد و نیاز به بازنگری هایی احساس می گردد.
دکتر سعید غفاری: می توان محتوا را تغییر داد همانطور که ما به تازگی در دانشگاه جامع علمی کاربردی این اقدام را انجام داده ایم
دکتر فریبا نظری:
بایستی حداقل در 70 درصد محتوا تجدید نظر شود. مثلاً واحدهای پایه کم شود و
به جای آن دو درس تاریخ علم 1 و 2 هر یک به ارزش 3 واحد ارایه شود. و به
جای بقیه واحدهای پایه واحدهای زبانشناسی، انگلیسی تخصصی 3 و4، برنامه
نویسی، پایگاه داده 1 و 2 و نظیر آن ارایه شود. و یا واحدهای تخصصی مانند
فناوری اطلاعات و ارتباطات، مدیریت سیستم های اطلاعاتی، تحلیل سیستم های
اطلاعاتی، مبانی شبکه های اطلاعاتی، و مجموعه سازی منابع الکترونیکی و...
اضافه و جایگزین شوند.
لیزنا: آیا فکر می کنید محتوا و
سرفصل های فعلی چند درصد با نام جدید همخوان هستند و لازم می بینید که
سرفصلها بر مبنای نام جدید که احتمالا نیاز بازار در آن لحاظ شده تغییر
یابد؟
دکتر فرامرز سهیلی: محتوای فعلی حداکثر 60 درصد از سرفصل های این عنوان را پوشش می دهد و نیاز به بازنگری دارد.
دکتر سعید غفاری: همه
رشته ها با فن آوری تغییر می کنند ما هم می توانیم این تغییرات را هر ساله
انجام دهیم مگر ما در گذشته نرم افزار کتابخانه ای یا مارک را تدریس می
گردیم ولی امروزه در سرفصل دروس آمده و دروس دیگری از جمله مدیریت دانش و
غیره.
دکتر فریبا نظری: همخوانی کمی دارند و باید تغییر یابند.
لیزنا: اثرات تغییرنام رشته در دو جامعه عام و خاص (متخصصان حوزه) را چگونه ارزیابی می کنید؟
دکتر فرامرز سهیلی:
قطعاً تاثیر گذار است چون که این عنوان هم دربردانده مباحث نظری و هم عملی
است و دانشجویان این رشته با ترس و استرس و خجالت اسم رشته خود را بیان نمی
کنند و توسط عامه مردم مورد سوال قرار نمیگیرند که رشته کتابداری مگه چه
کار میکنه یا اصلا این رشته کارشناسی ارشد و دکتری هم دارد یا خیر. این نام
جدید باعث جذب داوطلبان بیشتری به سمت این رشته خواهد بود و تهدیدات کنونی
مبنی بر تعطیلی خیلی از گروه های کتابداری مخصوصاً در دانشگاه آزاد و پیام
نور به علت عدم وجود دانشجو از بین خواهد برد. برخی از متخصصان حوزه هم
(مخصوصاً متخصصان سنتی) در برابر این تغییر نام مقاوت خواهند کرد و حتی این
امکان هم وجود دارد که دست اندرکاران این کار را زیر سوال ببرند. تغییر و
نگرش و روزآمد سازی اطلاعات متخصصان قطعی و حتمی به نظر می رسد و این تغییر
نام قطعا متخصصان را به این سمت سوق خواهد داد.
دکتر سعید غفاری: امیدوارم که توانسته باشیم حداقل خواسته دانشجویان را با این اقدام مرتفع کرده باشیم
دکتر فریبا نظری: این نام جدید اثر موقتی و گذرا خواهد داشت. چون نام عوض شده ولی گستره شغلی آن هنوز همان کتابداری سابق است.
لیزنا: در پايان اگر نکته اي به
نظر جنابعالی وجود دارد که در سوالات درج نگرديده بسيار خوشحال خواهيم شد
که آنها را نيز دريافت نماييم.
دکتر فرامرز سهیلی: به
نظر اینجانب گروه برنامه ریزی وزارت علوم باید تلاش کند واژه ای مناسب در
رابطه با شغل افرادی که از این حوزه فارغ التحصیل می شوند را انتخاب نماید و
مکاتباتی با سازمان برنامه و بودجه و ارگانهای مربوطه مبنی بر تعریف این
عنوان جدید در چارت سازمانی ارگانهای دولتی و... نمایند.
دکتر سعید غفاری: باید
اشاره کرد در زمان برگزاری جلسات که توسط عزیزان در دانشگاه برگزار می شود
کتابداران و مدیران گروه به خود زحمت نداده و حضور نداشته و وقتی تصمیم
گرفته می شود به آن تصمیم احترام بگذارند چون تصمیم جمع است و اگر برایشان
مهم بود در جلسات حضور می داشتند حال من خوشحالم که بعد از چند سال این
اقدام انجام شد و برای همه همکاران که از شهرهای دورو نزدیک از اهواز،
کرمان، مشهد، یزد، شیرازدر ساعات اولیه در جلسه حضور داشتند خسته نباشید
گفته و باید از این دوستان تشکر کرد که احساس وظیفه کرد و در جلسات حضور
داشتند نه عزیزانی که حتی یک بار هم نیامده و حالا در گروه بحث ادعا دارند
باید می آمدند در انتهااز جناب آقای دکترحسن زاده که میزبان اخرین جلسه
گروه بوده در دانشگاه تربیت مدرس تشکر کرده از آقای دکتر مهراد که با حوصله
و صبر حرفها و پیشنهادات ما را یادداشت نموده از آقای دکتر فتاحی ، دکتر
فرج پهلو ، دکتر خسروی ، دکتر کیانی ، دکتر سلاجقه ، دکتر نوشین فر ، دکتر
زندی ، و همه و همه که در جلسه حضور داشتند تشکر می کنم چون برای این
عزیزان نام رشته، سرفصل، جذب دانشجو و مسائل دیگر در علم اطلاعات و دانش
شناسی اهمیت دارد نه عزیزانی که حتی با ایمیل هم پاسخ به ما نداده و امروز
ادعا دارند.
دکتر فریبا نظری: با آرزوی شادکامی و پیروزی
